غفلت از فرمایشات چهارده معصوم (ع) در مورد آذربایجان؟
1. امام صادق(ع) به نقل از پدر بزرگوارش میفرماید: «به ناچار در آذربايجان آتشى روشن شود كه هيچ چيز در مقابلش توان مقاومت ندارد، وقتی چنين شود، خانهنشين باشيد و تا ما در خانه نشستهايم شما نيز بنشينيد (یعنی آرام باشید و اظهار مخالفت یا موافقت نکنید) و وقتی كسى از طرف ما حركت كرد و فعّاليت خود را آغاز نمود به سوى او بشتابيد (به هر نحو ممكن) اگر چه بر دست و زانو. به خدا سوگند! گویى هماكنون به او مینگرم كه ميان ركن و مقام به فرمانى جديد از مردم بيعت میگيرد، فرمانى كه بر عرب سخت گران است. واى بر حال ستمگران عرب از شرّى كه نزديک شده است».[1]
2. همچنین عبد اللَّه بن ضمرة از كعب الأحبار نقل كرده كه او گفت: «... جنگی میان فرزندان عبّاس با جوانان ارمنستان و آذربايجان رخ خواهد داد چنان جنگى كه هزاران و هزاران نفر در آن كشته میشوند، هر جنگجو شمشيرى زيور يافته به دست میگيرد، پرچمهاى سياه بر آن به اهتزاز در میآيد، آن جنگى است كه به مرگ سرخ و طاعون بسيار خطرناک آميخته است».[2]
صرف نظر از صحت اسناد این احادیث،[3] درباره متن آنها باید به چند نکته توجه داشت:
یک. نام و منطقه آذربایجان در آن موقع بوده؛ و اینگونه نیست که تنها در این دسته از روایات آمده باشد، بلکه در روایات دیگر در موضوعات مختلف به تناسب نام «آذربیجان» آمده است. همچنین اگر به منابع تاریخی و جغرافیای جهان مراجعه شود، دانسته میشود که این نام، نامی تاریخی است که بر منطقه آذربایجان ایران اطلاق میشده است.[4] و حتی درباره اردبیل که یکی از مناطق آذربایجان است، گفتهاند: «نامبردارترين شهر آذربايجان است. پيش از اسلام مركز آن بخش بود».[5]
ابن فقیه همدانی گوید: «آذربايجان [به نام] آذرباد بن ايران بن اسود بن سام بن نوح [ناميده شده] است و گويند: آذرباد بن بيوراسب. آنجا را مغيرة بن شعبه، در سال 22ق با كارزار گشود و بر آن خراج نهاد. واقد مرا خبر داد كه چون عرب به آذربايجان شدند، عشاير آنان نيز از مصر و شام به سوى ايشان آمدند. و هر قوم، بر هر چه توانستند دست يافتند بدين گونه مردم آذربايجان به مزارعه براى آنان به كار پرداختند ... حد آذربايجان از مرز برذعه (بردع) تا مرز زنجان است و از شهرهاى آن است: بر كرى، سلماس، موقان، خوى، ورثان، بيلقان، مراغه، نيريز، و تبريز».[6]
اما منطقهای که اکنون کشور جمهوری آذربایجان یا آذربایجان قفقاز نام دارد، در گذشته، أرّان[7] یا آران[8] نامیده میشد. حدود آران، در دورههای مختلف تا اندازهای متغیر بوده است. درباره محدوده اران نظریههای متفاوتی وجود دارد. با این وصف، محدوده کنونی جمهوری آذربایجان را در بر میگرفته است. البته منطقه آذربایجان قدیم که همه در کشور ایران بود، شامل برخی از مناطق جمهوری آذربایجان کنونی بوده است؛ و بعداً از ایران جدا شدند.
دو. در روایت اول؛ میتوان از: «به ناچار در آذربايجان آتشى روشن شود كه هيچ چيز در مقابلش توان مقاومت ندارد»، چنين استفاده کرد که آن جنبشی است هدايتگر که در آذربايجان و يا از ناحيه اهالی آن سامان به وجود آمده که لازم است بعد از آن، انتظار و درنگ نموده، تا نشانههای نزديک آن آغاز گردد.
به دیگر سخن؛ اين روايت به طور کلی به شیعيان دستور میدهد که بردبار و خوددار باشند و در انتظار فرج باشند و نسبت به امر خداوند و تدبیر او شتابزدگى نکنند.[9]
سه. اصل روایت سوم اینگونه است؛ رسول خدا(ص) فرمود: هر كس آيه «فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ...»[10] را تا «...وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ»[11] بخواند، به شماره هر دانه برف كه بر كوه سبلان است حسنه برايش نوشته شود، گفته شد يا رسول اللَّه! سبلان چيست؟ فرمود: «زمينى در ارمنيه و آذربايجان كه يک چشمه از بهشت دارد و قبرى از پيغمبران».[12]
علامه مجلسی نقل میکند: «ابو حامد اندلسى گوید: بر سر اين كوه چشمه بزرگى است با اينكه بسيار بلند است و آبش از برف سردتر و چون عسل است در خوشگوارى، و از درون همين كوه آب گرمى در آيد كه تخم مرغ را بپزد و مردم براى مصالح خود بدان رو آورند و در ته اين كوه درخت و چراگاه بسيار است...».[13]
در حال حاضر، با توجه به منابع تاریخی و جغرافیا،[14] این کوه سبلان و چشمه(آب گرم سرعین) در اردبیل وجود دارد.
[14]. يعقوبى، احمد بن اسحاق، البلدان، ص 78 – 79؛ ابن حوقل نصیبی، ابو القاسم محمد بن حوقل، صورة الارض، ج 2، ص 333، دار صادر، افست ليدن، بيروت، 1938م؛ بكرى اندلسی، عبد الله بن عبد العزيز، معجم ما استعجم من اسماء البلاد و المواضع، ج 1، ص 137، عالم الكتب، بیروت، چاپ سوم، 1403ق؛ قباديانى مروزی، ناصر خسرو، سفر نامه ناصر خسرو، ص 193، انتشارات زوار، تهران، چاپ هفتم،1
نظر بایراق---سوالی که پیش می آید اینست که چرا دانشمندان علوم اسلامی (بخصوص آذربایجانی)در مورد گرد آوری روایات رسیده از ائمه معصومین (ع) که در کتب مختلف روائی اسلامی بخصوص منابع شیعی فراوان هست کوتاهی کرده و این آثار را با توجه به اهمیت بسزای آن در یک کتاب جمع ومنتشر نمی نمایند بدون شک تدبر وتحقیق در این سخنان در تاریخ آینده آذربایجان بخصوص نگاه مسلمین بخصوص جوانان آذربایجان می تواند از جهات مختلف تاثیر بسزایی داشته باشد من در مناسبتها و نوشتارهای متفاوت مواردی را در مورد آذربایجان شنیدم به برخی که در خاطرم هست اشاره می کنم حضرت علی(ع) به تورکهای آذربایجانی که به حضور ایشان رسیده بودند فرمود ...آذربایجان در عصر ظهور از یاران صاحب الزمان (ع) خواهند بود . توجه کنید این روایت از جمله به ما می گوید در زمان آنحضرت حداقل اقشار بزرگی از اقلیم آذربایجان محب خاندان ولایت بودند (یعنی چهارده قرن پیش) یا حضرت امام صادق (ع) در جایی می فرماید مانند آذربایجانیها عزاداری کنید(احتمال زیاد به فارسها وعربها خطاب کردند چون در آنزمان شیعه از این سه گروه قومی اغلب بودند) و در جای دیگر می فرماید آذربایجان باید برای ما باقی بماند و...همچنین در منابع اسلامی آمده از جمله عوامل نامحتمل ظهور حضرت امام زمان (ع) جنگ سخت بین آذربایجانیها و کفار ارمنی می باشد توجه کنید جمهوری آذربایجان که قسمتی از اقلیم آذربایجان در شمال ارس می باشد از مدتها قبل درگیر این جنگ شده و با توجه به این روایت آتش آن شعله ورتر و (احتمالا اقلیم آذربایجان جنوبی ایران )نیز درگیر آن خواهد شد (کشور جعلی ارمنستان با همان ترتیبات ایجاد اسرائیل غاصب در قسمتی از اقلیم آذربایجان تاسیس شده) یا حضرت علی (ع) فرمودند آذربایجان اخت با اهل بیت (ع) می باشد یا در جایی شنیدم نمایندگان مردم آذربایجان به دیدار حضرم امام حسن عسگری (ع) رفته بودند وایشان احتمالا اگر اشتباه نکنم نامبردگان را به دیدار حضرت حجت (ع) نائل کردند ...-واقعا برای من سوال هست چرا روحانیون ودانشمندان با صلاحیت این سخنان را از منابع روایی اسلامی بخصوص شیعی استخراج نکرده ودر یک مجموعه جهت استفاده عموم منتشر نمی کنند ؟ ----فراموش نکنیم تشیع حکومتی برای اولین بار در آذربایجان شکل گرفت اولین پایتخت شیعیان جهان تبریز می باشد حتی بر مبنای برخی گزارشات متقن تاریخی قیام بابک یک نهضت شیعی خالص بود که دستنگاه خلافت وهابی مسلک عباسی و در برهه های بعدی کسان دیگر سعی در تحریف آن داشتند و اگر بدون احساسات و با نگاه عقلانیت بنگریم سنگ بنای انقلاب اسلامی را آذربایجان پی ریزی کرده است و...
برچسبها: حضرت محمد, ص, فرمودجنت روی زمین آذربایجان



